English
Fort

Project: Terugkeer militaire boomkwekerij

Recentelijk is in opdracht van het Kunstfort bij Vijfhuizen een onderzoek gedaan naar de militaire boomkwekerij die het fortterrein ooit rijk moet zijn geweest.

 

Proeftuin Fort bij Vijfhuizen
Fort bij Vijfhuizen werd in 1897 als één van de eerste forten in de Stelling van Amsterdam opgeleverd. Daar plaatste men proefbeplanting om het fort met natuurlijke middelen te versterken, te beschermen en te camoufleren. In een heuse kwekerij zouden potentiëel bruikbare bomen en planten zijn opgekweekt voor die doeleinden. Uit archieven en oude luchtfoto's blijkt nu dat er bij het Fort bij Vijfhuizen inderdaad zo'n kwekerij aanwezig was.

De groene Stelling
Op veel forten van de Stelling van Amsterdam kan men zien dat natuurlijke beplanting de forten moeilijk toegankelijk maakt. Meidoorn-struiken fungeren er als een natuurlijke prikkeldraadversperring; Wilgen versterken de beschoeiing; Iepen en Populieren ontnemen het zicht op het achterland en zouden bovendien de kruitrook uit geschutsplaatsen maskeren; en weer andere soorten begroeiing camoufleren de fortgebouwen in het landschap.

Zelfvoorziening
Een van de conceptuele kenmerken van de Stelling van Amsterdam is, dat men tijdens een belegering autarkisch zou moeten kunnen leven binnen de liniewallen en dijken van de Stelling. Zo werd Fort bij Vijfhuizen van voedsel voorzien dat binnen de Stelling werd geoogst; ving men van het dak regenwater op voor de waterbehoefte van de manschappen; en ook wordt er in de archieven gesproken over de aanwezigheid van moestuinen op de percelen rond het fort, waarvan de oogst bestemd was voor eigen gebruik.

Restauratieplannen
Naar aanleiding van de ontdekking in de archieven, vat het Kunstfort bij Vijfhuizen nu het plan op om de historische proeftuin in de huidige landschapsinrichting rond het fort op enige manier weer te laten terugkeren.

Dolly, you say you want a revolution
De 'restauratie' van de militaire boomkwekerij sluit aan bij het kunstproject Dolly dat in 2011 haar aanvang nam, en dat ingaat op de ingrijpende veranderingen in het landschap van de Haarlemmermeer; m.n. het verdwijnen van landbouwgrond die ooit zelfvoorziening binnen de Stelling mogelijk maakte. Dat gegeven is tevens beeldend voor de afhankelijkheid van de inwoners van Nederland van voedselvoorziening uit het buitenland, en voor de problematiek die daarbij ontstaat.